Press "Enter" to skip to content

Tribal Leadership

Etrafımıza baktığımız zaman bazı firmaların çok muazzam işler başardığını ama bazılarının ise çok kötü durumda olduklarını görebiliyoruz. Durumu anlamanın galiba en kolay yolu firmada çalışanları 1-2 dakika incelemek ve kullandıkları kelimelere ve enerjilerinin seviyesine göre durumun iyi veya kötü olduğunu belirlemek.

İyi derken çalışanlar yaptıkları işten memnunlar, heyecan duyuyorlar ve gözleri parlıyor demek istiyorum ve hep beraber iş yapıyorlarsa biz diyorlar. Kötü derken de çalışanlar bir an önce mesainin bitmesini bekliyor, enerjileri yerlerde ve gözlerinde neredeyse ışık kalmamış durumda.

Herhangi bir durumu iyi veya kötü olarak yorumlamak tabii ki kişisel bir tercih olabilir. İnsanoğlu en kötü şartlarda bile umut görebiliyor. Gene de iyi durumu iyi olarak yorumlamak daha kolay olduğu için yöneticilerin en önemli işi çalışanlarının iyi hissedecekleri bir ortam oluşturmak. Çünkü böyle bir ortamda herkes canla başla çalışır ve en iyisini üretmeye yönelir.

Bu blogda daha önce farklı açılardan yönetim inceliklerini inceledik: Akış halini arttırmanın faydaları,şirket içi siloların engellenmesi, gerektiğinde mikro yönetim gibi kavramlara baktık. Tribal Leadershipkitabı ise kurumlara kabile gözüyle bakıyor. Burada kabile derken kabilecilik anlayışındaki 1. seviye değil de, 4. seviyedeki üreten anlayış ele alınıyor.

Yukarıdaki videoda özetini gördüğünüz kitaptaki bazı dikkat çekici kavramlar aşağıda ama bunlara geçmeden önce ufak bir not. Kitap için onlarca yılda 24,000 kişiden fazladan veri toplanmış ve yaptıkları çalışmalarla şirket için performansı birçok alanda %30 arttığını görmüşler. %30 az gibi gözükebilir ama 5 üzerinden notlamada 3.5’tan 4.5’a çıkmak inanılmaz bir başarıdır. Yâni kitap işkembeden sallamıyor :)

Kabileler için 5 tane seviye
Seviyeler arası geçiş sadece art arda oluyor (1’den 3’e atlamak yok. 1’den önce 2’ye ve sonra 3’e geçiş var)
1. Seviye: Hayat çok kötü: Bu seviyedeki kabile üyeleri (yani çalışanlar) şiddete başvurabilirler, rahatlıkla firmadan para çalabilirler. Bu aşamada genelde herhangi bir firma uzun dönem yaşamıyor. Ya 2. seviyeye geçiyor ya da ortadan kayboluyor.
2. Seviye: Benim hayatım çok kötü: Bu seviyede insanlar hiçbir şeyin işe yaramayacağını, her şeyin denendiğini kanıksamış durumdalar ve herhangi bir değişiklik onlara çekici gelmiyor (Canları muazzam sıkılan devlet memurları gibi). Buradaki amaç herhangi bir şey yapmadan önce kabileyi 2. seviyeden 3. seviyeye çıkarmak çünkü 2. seviyede herhangi bir takım oluşturma faaliyeti yapılamaz.
3. Seviye: Ben çok iyiyim ama siz değilsiniz: Bu seviyede kişiler kazanmaya odaklı ama kabiledeki diğer kişilerin yeteri kadar çalışmadıklarını çünkü kendilerinin bütün işi yaptıklarını söylerler. Şirketlerin yarısı bu seviyede çünkü gerçekten birileri çok çalışıp çok değer üretebiliyor ama tıkanılan noktalar var çünkü sadece birkaç kişi iyi performans gösteriyor. Hayatımızda bu çok alışkın olduğumuz bir seviye çünkü okul düzenimiz buna göre, üniversiteye girme şartlarımız böyle. Hep aradan sıyrılmaya çalışıyoruz.
4. Seviye: Biz çok iyiyiz ama siz değilsiniz: 3. seviye ile arasında dağlar kadar fark olan bu aşamada herkes canla başla çalışıyor ve herkes yaptığı işten emin, gururlu ve memnun. Bu aşamada karşılaştırılma yapılan diğer güçlü firma ve karşılaştırılan firma ne kadar güçlü ise (bir nevi düşman) 4. seviyede o kadar etkin olunuyor. Mesela yeni bir yazılım firması rakip olarak kendine Microsoft’u veya Google’u belirliyor.
5. Seviye: Hayat çok iyi: Bu seviyede artık bir firma ile rekabet yok, sadece yapılmamışı yapmaya çalışmak var.
–  Kitapta seviyeler arası geçişi mümkün kılacak çalışmaların temelinde kullanılan dil ve davranış var. Yazarlar araştırmalarını IQ’ya, ırka, cinsiyete, sosyo-ekonomik duruma göre değil de kullanılan dil ve davranışlar üzerine yoğunlaştırmışlar.

Peki, madem farklı seviyeleri tespit edebiliyoruz, bir seviyeden diğerine nasıl geçiş yapacağız ve geçtiğimizi nasıl ölçeceğiz?
1. Seviyede kullanılacaklar: Bu seviyedeki kişilere istekleri varsa hayatla daha fazla etkileşim kurmaları için fırsat oluşturmak lâzım. Yemeklere çıkılabilir, toplantılara gidilebilir. Kendi hayatınız güzelse (ki umarım öyledir) bu kişi ile iletişim kurunca bu etkili olacaktır. Bu kişinin “hayat çok kötü” diyen kişilerden uzaklaşması lâzım.
1. Seviye başarı göstergeleri: Artık bu kişi “hayatım kötü” demeye başlayacak, “hayat kötü” yerine. İkinci aşamaya karşı bir ilgisizlik gösterecek ama aslında bu iyi bir şey çünkü durumu kişiselleştiriyor. “Hayat kötü” diyen kişilerle ilişkisini kesecek.

2. Seviyede kullanılacaklar: Arkadaş edinmelerini sağlayın. Önce bir arkadaş, sonra başka bir arkadaş. Böylece ikili ilişki oluşturabiliyor. Yaptığı işin nasıl etki oluşturduğunu gösterin. Kısa sürede başarılı olabileceği projeler verin
2. Seviye başarı göstergesi: Artık bu kişi “Çok iyiyim” demeye başlayacak, “hayatım kötü” yerine. Birçok cümlesi “ben” ile başlayacak. Diğer çalışan arkadaşlarına bazen “bunların nesi var, niye çalışmıyorlar?” türü dil ile yaklaşacak.

3. Seviyede kullanılacaklar: 3’lü arkadaşlıklar kurmasını mümkün kılın. İki tane arkadaşını birbiri ile tanıştıracak ve bu tanıştırmayı yaparken ortak değerleri ve birbirlerine yardım edebilecekleri fırsatı söylecek. Tek başına kendi başını aşan projeler yapmasını mümkün kılın. Onu buraya kadar getiren başarının (kişisel çaba) bundan sonra daha ileriye götüremeyeceğini belirtin. Şirket içinde başarılı olan 4. seviyeden insanları gösterin ve onların “bize” odaklanmasını, 3’lü ilişkiler sayısını ve gruplardan gelen başarısını belirtin. Gücün bilgiden değil ağlardan geldiğini belirtin.
3. Seviye başarı göstergesi:  “Ben çok iyiyim” yerine “biz çok iyiyiz” demeye başlayacak. 3’lü ilişkiler ağı birkaç tane den yüzlerceye çıkacak. Daha az çalışacak ama daha çok başaracak. Daha çok bilgiyi daha çok verecek ve çok daha açıklıkla (transparency) iletişim kuracak.

4. Seviyede kullanılacaklar: Kişi bu aşamada sürekli kalmalı. Kurduğu 3’lü ilişkiler değerler, fırsatlar ve faydalar üzerine olmalı. Başkaları ile beraber daha da zor işler yapmaya başlasın. Bu aşamada iyice yerleştikten sonra, bu daha da zor işler arasında hiç yapılmamış işleri yaparak tarih yazma fırsatı olmalı. Sürekli olarak yönettiği takımda neyin çalıştığını, neyin çalışmadığına bakmalı.
4. Seviye başarı göstergesi: “Biz çok iyiyiz” yerine “hayat çok güzel” demeye başlayacak. Çok daha zor projeler seçecek ve kabilenin temsili olacak.

Peki bu anlatılanlar başarılı bir şekilde uygulanırsa ne olur? Aşağıdaki durum olur. Daha iyi bir seviyedeki kabilede 3’lü ilişkiler sayısı epeyce artmış olur, daha az insan daha alt seviyelerde olur ve sürekli yukarı doğru bir hareket olur.

Herkese iyi çalışma ortamları diliyorum.

Comments are closed.