Press "Enter" to skip to content

Category: Startup School

Startup Class 10 – Şirket Kültürü ve Takım Kurulması – 1. Bölüm

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız)

10. Dersin konuşmacısı Alfred Lin ve Brian Chesky

Alfred Lin, Zappos’un COO ve CFO’suydu. Zappos’un kurucusu Tony Hsieh’in Harvard’dan arkadaşı ve şu anda Sequoia’dı partner olarak görev yapıyor.

Brian Airbnb’nin üç kurucusundan biri. Rhode Island Tasarım okulundan mezun olan Brian, kendinden çok daha iyi olduğunu belirttiği iki arkadaşı ile Airbnb’yi kuruyor ve şu anda şirketin 10 milyar dolarlık bir değerlemesi var.

Kültürün önemi
İlk mühendislerini almaları 6 ay sürmüş
Mülakat soruları
Ev sahiplerine verdikleri önem
Zappos’tan aldıkları dersler
Niye Rocket Internet klonunu satın almadılar

 

Startup Class 9 – Sermaye Nasıl Bulunur

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız)

9. Dersin konuşmacıları Sam Altman, Marc Andreessen, Ron Conway ve Conrad Parker

Sam Altman – Y Combinator Başkanı
Marc Andreessen – Netscape Kurucusu ve A16Z Yatırım Fonu Kurucusu ve @pmarca ile twitter’da destan yazıyor
Ron Conway – Router lakaplı melek yatırımcı, SV Angel kurucusu
Conrad Parker – Zenefits kurucusu

Konular
– Yaptığınız ürün iyi ise para bulmak kolay
– Mümkün olduğu kadar kendi yağınızda kavrulun
– Venture Kapital nasıl çalışıyor?
– Airbnb’ye erken yatırım yapma şansını nasıl kaçırdılar?
– Sermaye arttırmanın amacı ne?

Startup Class 8 – Ölçeklenemeyen şeyler yapmak ve PR

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız)

8. Dersin konuşmacıları Stanley Tang, Walker Williams ve Justin Kan

Stanley Tang, Doordash’in kurucusu, yiyecek dağıtım ağı şirketi
Walker Williams, Teespring’in kurucusu, özel t-shirt basım firması.
Justin Kan, TwitchTV kurucusu ve Y Combinator ortağı, dünyanın en büyük oyun videosu ağı

Konular
– Bir girişimin en büyük avantajı ölçeklenmesi mümkün olmayan şeyler yapmak
– Müşterilerle birebir konuşmak, onlara kişisel e-mail atmak, kapılarına kadar yemeği götürmek
– Mümkün olduğu kadar uzun zaman ölçeklenemeyen şey yapın çünkü bıraktığınız an sizden daha ufak birisi bunu yapmaya başlayacak
– Basına çıkmak ile ilgili bir sürü püf nokta var ama niye çıkacağınızı bilin, bilmezseniz zamanınızı boşa harcıyor olursunuz

Startup Class 7 – Kullanıcıların bayıldığı ürünler yapmak

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

7. Dersin konuşmacısı Kevin Hale

Kevin Wufoo’nun kurucusu ve Wufoo formlar yaratmak için kullanılan bir veritabanı uygulamasıydı. Sadece 120,000 dolar sermaye alıp, şirketlerini SurveyMonkey’a 35 milyon dolara sattılar. Şimdi ise Y combinator’de ortak.

Konuşma konuları
– Müşteri ile geribildirim döngüsü çok kısa tutun. Kendi şirketinde bunu herkese müşteri hizmetleri yaptırarak çözdürmüş, böylece kimse müşteriden kopmuyor.
– Büyürken dönüşümdeki artış kadar müşteri tutma da önemli.
– Çok basit bir yönetim yapıyor, herkes ne yapacağını yazıyor ve haftalık kontrol ediliyor. 10 kişilik firma olduğu için herkes herkesin ne yaptığını biliyor ve tabii ki sosyal baskıda oluşuyor.
– Birini işe almadan önce 1 aylık ortak proje yapıyor ve ondan sonra işe almayı düşünüyor.

Startup Class 6 – Büyüme

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

6. Dersin konuşmacısı Alex Schultz

Alex Facebook büyümeden sorumlu başkan yardımcısı. 2007 yılında Facebook’da büyümeyi sağlamak için kurulan bir takıma geldi. Facebook’tan önce eBay’de çalışıyordu.

Dersin konuları
– İyi bir ürününüz yoksa, büyümek ile uğraşmayın, boşu boşuna vakit harcarsınız
– Facebook çok iyi bir ürün, nerdeyse %70-80 retention (tutma oranı) var
– Facebook’da 50 milyona gelince tıkandı gibi olmuştu ama oradan ilerlemeye devam edebildi
– Büyürken insanların sisteminizi bırakmaması için de uğraşmalısınız
– Retention çok çok çok önemli ve küme (cohort) analizi ile bunu takip edebilirsiniz

Startup Class 5 – Rekabet Kaybedenler İçin – Peter Thiel

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

5. Dersin konuşmacısı Peter Thiel

Peter Thiel’in Paypal’in kurucusu, Facebook’un en erken yatırımcılarından biri (500,000 dolar koyup 1 milyar dolar alıyor) ve Palantir adlı bir firmanın kurucusu ve yöneticisi.

Konuşmanın ana konuları Zero to One kitabının özeti aslında. Çıkardığım özeti aşağıda bulabilirsiniz.

Gelişme

sales2

İki türlü gelişme var, birincisi olağanı yaymak (küreselleşme gibi) , ikincisi ise 0’dan 1’e çıkmak gibi teknoloji ile çağ atlamak gibi. Teknoloji dikey ilerleme sağlıyor, küreselleşme yatay. Örnek olarak daktilo her ülkede satılınca yatay gelişme oldu ama microsoft word çıkınca dikey gelişme oldu. Dikey gelişmeyi de muhtemelen sadece girişimler yapabilir çünkü şirketler çok bürokratik. Tabi girişimler de tekel olmaya çalışmalı

Rekabet ve Tekel

Kendisine göre pazarda 2 türlü mücadele edersin, ya tekel olacaksın ya da rekabet edeceksin ve rekabet ederken uzun dönemde muhtemelen para kazanamayacaksın. Örnek olarak ABD’deki hava yollarını veriyor, ortalama 178 dolarlık bir biletten ellerine geçen kar 38 cent ama Google %21 net karla çalışıyor. Yani Google 50 milyar dolar gelirle 160 Milyar dolar gelirli bütün ABD havayollarının toplamından 3 kat daha değerli çünkü tekel.

Tekel’de para amaçtan çıkıp araç olmaya dönüyor ve uzun dönemde daha da para kazandırıyor çünkü uzun dönemli yatırım yapıyorsunuz (Obliquity adlı kitapta benzer bir kavram var). Mümkün olduğu kadar rekabetten kaçın diyor da tekel olmak için ne yapmak lazım. 4 tane madde koymuş ve bunlardan birini yaptınız mı tekel olabilirsiniz diyor.

1) Kendine özel teknoloji: Bir işi teknoloji ile en yakın teknolojiye nazaran 10 kat daha iyi performans gösteren birşey yapın diyor (Paypal bunu yaptı diyor ödeme kolaylığı için çünkü postayı ortadan kaldırdık ödeme için veya Amazon bunu yaptı, en büyük kitap mağazasının 10 katı daha fazla kitap seçeneği sundu (tabi kitapları da almadı, sipariş gelince o da sipariş verdi))

2) Ağ Etkisi: Daha fazla insan kullanınca daha değerli oluyor. Örnek tabiki Facebook. Tabi burada ilginç nokta ağın ufak olarak başlaması gerektiği (gene ufak pazarda tekel olabilirsiniz, sonra bu tekelliği yaymak gerekiyor)

3) Büyümeden gelen kazançlar: Özellikle yazılım firmalarında ek bir kopya satmanın maliyeti sıfıra yakın ama hizmet sektöründe bu böyle değil çünkü bir berber bir günde 30 kişiyi traş edebilir ama 40-50 kişiye 2 berber gerekir.

4) Markalaşma: Bugün Apple bir marka ve birçok firma mağaza tasarımlarından telefon tasarımlarına kadar bir çok şeyini kopyalıyor ama Apple’in markasının arkasında kendine has teknoloji gücü (tasarım gücü de denebilir), çok hacimli olduğu için ucuza ürünleri üretme gücü ve binlerce yazılım geliştiricisiyle oluşan ağ etkisi gücü var. Mesela Yahoo markalaşmaya çalışıyor ve diğer maddelerden bir tanesinde başarılı olmadan bunun mümkün olup olmadığını göreceğiz.

Gelecek

Aktif ve optimistik olmak lazım diyor ve geleceği biz oluşturacağız diyor, iyi bir geleceğin kendi kendine gelecek hali yok diyor.

 

Risk Sermayesi

Risk Sermayesi işinde tekel bulmak durumunda olduklarını belirtiyor ve tekel bulmazsak fon para kazanamaz diyor. Tekel’i bulunca da arkasına iyice para koymak gerekiyor diyor. Andreessen Horowitz 2010 yılında Instagram’a $250,000 yatırdı ve bundan 78 milyon dolar kazandı (312 katı) ama bu Andreessen Horowitz için iyi ama yeteri kadar iyi değil çünkü 1,5 Milyar dolarlık fon yönettikleri için $250,000 yatıracaklarsa 19 tane daha Instagram bulmaları lazım.

Risk sermayesinin işi o bir şirketi bulmak ve o şirket bütün fondaki diğer şirketlerin toplam değerinden daha fazla olmak durumunda.

Temel

Girişimlerin temelleri çok önemli çünkü en baştan sağlam değilse muhtemelen düzeltilemez diyor. Burada sağlam temel olarak Amerikan anayasasını veriyor, 1791’den bu yana sadece 17 tane ek konuldu diyor anayasaya.  Aynı şekilde şirketlerin temelleri sağlam olacak ki yaşayabilsinler.

Şirket ortakları evli gibi olacakları için daha önceden çalışmış olmaları çok önemli, böylece huylarını sularını bilirler. Yönetim kurullarının çok ufak olmasını öneriyor ve 3 kişi idealdir diyor. Girişimlerde çalışanlar mümkünse hepsinin full time olması ve mümkünse uzaktan bile çalışmasınlar diyor çünkü çok hızlı gidildiği için uzaktaki olayları kaçırabilir.

Ve girişimde kavga çıkmasını istemiyorsanız herkese ayrı görevler verin, şirket içinde rekabet olmazsa ileriye dönük daha iyi sonuçlar alabilirsiniz. Tabi ki beraber çalıştığınız ve işe aldığınız kişilerin dava insanı olması gerekli.

Satışın Önemi

sales

 

Bir kere en iyi ürüne sahip olsanız bile, kimseye ulaştıramaz veya kimsenin haberi olmazsa hiç bir işe yaramaz. Yukarıdaki grafikte satışın farklı masrafları gösteriliyor ve  sağ kaydıkça satılan ürünün fiyatı da artıyor. Ortadaki nokta ise kötü bir nokta çünkü oradaki müşterilere ucuzca ulaşmanız mümkün olmayabilir (örnek olarak bakkallara reklam yapmak isterseniz TV’yi kullanamazsınız çünkü para boşa gider diyor ama diğer pazarlama kanalları ile de onlara ulaşamazsınız)

İnsan ve Makina

İnsan ve makina’yı birbirine rakip görmektense (tabiki terminatör’deki gibi tehlikeler var ama teknolojik gelişme sağlamasak ta ayvayı yiyeceğiz (küresel ısınma, kirlilik, vs..) beraber iş yaptırabiliriz diyor ve bilgisayarlar ne kadar çok işlem yapabilseler bile hala bir fotonun kedi olup olmadığını anlamakta zorluk çektiğini söylüyor.

Kitapta daha bir çok noktalar var. (mesela Silikon vadisinde ki bir çok insanda Asperger sendromu olduğu için başarılı şirketleri kurabiliyorlar çünkü insanların ne dedikleri pek umurlarında olmuyor, kurduğu Palantir’in ABD hükümeti tarafından kullanıldığı gibi). Onları da kitabı okuyunca artık görebilirsiniz.

 

Startup Class 4 – Ürün yapmak, Kullanıcılarla konuşmak ve Büyümek

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz(sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

Konuşmacı: Adora Cheung

Adora Cheung Homejoy’un kurucusu. Homejoy saatliği 20 dolardan temizlik hizmeti veren bir ev – temizlikçi arabulucu sitesi. Son yatırım turuyla, Homejoy’un yaklaşık yarım milyar dolarlık bir değerlermesi var.

Konuşmanın ana başlıkları:
– Ürünü tutturana kadar sürekli uğraşmanız lazım. Burada tutturmak, insanlar ürününüzü kullanıp, ondan sonra tekrar geri gelip kullanmaları manasında ve belli bir yüzdenin bunu yapması gerekiyor
– Kullanıcılarınızla konuşun ve ona göre ayarlamaları yapın. Homejoy 13 defa pivot yapmanın sonucu oluşmuş.
– Büyüme çeşitlerine bir bakış, yapışkan büyüme, viral büyüme ve paralı büyüme modelleri

Startup Class 3 – Girişim Kurmadan Önce

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

3. Dersin konuşmacısı: Paul Graham

Paul Graham Y combinator’un kurucusu ve Y combinator dünyadaki diğer bütün hızlandırma programlarının yaptığı toplam değerden daha fazla değer oluşturuyor.  Paul Graham daha önce Viaweb’i kurdu, Internet’te mağaza açmanıza yardım eden bir uygulamaydı ve bunu Yahoo’ya 1998 yılında sattı.

Konuşmayı bir makaleye çevirenin İngilizce yazısına buradan ve Türkçe çevirisini aşağıda bulabilirsiniz.

Ekim 2014

Bu makale Sam Altman’ın Stanford’daki Startup sınfındaki ziyaretçi dersinden üretildi. Genel olarak öğrencilere hitap ediyor, ama çoğu bütün yaştaki kurucular ile alakalı.

Çocuklara sahip olmanın bir avantajı birilerine tavsiye verirken kendinize sorabilirsiniz, “çocuklarıma ne derdim?” Çocuklarım ufak olsalarda, üniversite de olsalar, onlara girişimler hakkında ne söyleyeceğimi biliyorum ve bunu size söyleyeceğim.

Girişimler alışılmışa ters düşüyorlar. Neden böyle olduğunu bilmiyorum belki de bunlar hakkında bilgi daha kültürümüze yansımadıç Sebep ne olursa olsun, bu alanda önsezilerinize her zaman güvenemezsiniz.

Biraz kayağa benziyor. İlk defa kayarken, yavaşlamak isterseniz ilk içgüdünüz geriye eğilmek. Ama kayaklarla geriye eğilin ve yokuş aşağı uçarsınız. Kayak yapmayı öğrenmenin bir kısmı o içgüdüyü bastırmayı öğrenmek. Zamanla yeni alışkanlıklar oluşuyor ama başlangıçta bunun için çabalamalısınız.  En başta yokuş aşağı inerken hatırlamalanız gerekenler listesi var.

Girişimlerde kayak yapmak gibi doğallık dışıdır. Burada size ilk parçasanı vereceğim – eğer kendinizi bir girişim kurmaya hazırlıyorsanız.

Alışkanlık Dışı

İlk olarak belirttiğim gibi girişimler o kadar garipler ki sezilerinizi dinlerseniz, çok hata yapacaksınız. Bundan başka bir şey hatırlamazsanız, bir hata yapmadan önce en azından bir an durun.

Y combinator’ü yönetirken şöyle bir espri yapardım: bizim görevimiz kuruculara kaale almayacakları şeyleri söylemekti. Gerçekten de doğru. Dönemden döneme, YC ortakları kurucuları yapmak üzere oldukları hatalar için uyardı ve kurucular bunları kaale almadılar. Bir süre sonra gelip “keşke dinleseydik” diyorlar.

Niye kurucular ortakların tavsiyelerini dinlemiyor? Alışkanlık dışı fikirler böyle. Sezgilerinize ters geliyor. Yanlış gözüküyorlar. Tabii ki, ilk tepkinizi bunları kaale almamak. Bu Y Combinatör’ün belası olduğu gibi aynı zamanda varolma sebebi. Eğer kurucuların önsezileri onlara doğru cevapları verseydi, bizlere ihtiyaçları olmayacaktı. Sizin sadece sizi şaşırtan tavsiye verenlere ihtiyacınız var. Onun için bir sürü kayak eğitmeni var ama koşu antrenörü çok yok [1].

İnsanlar hakkındaki sezilerinize güvenebilirsiniz. Kurucuların yaptığı en büyük hatalardan biri de insanlar hakkındaki sezilerine fazla güvenmemeleri. Etkileyici gözüken biriyle tanışıyorlar ama bir kaç şüpheleri de var. Sonra işler rayından çıkınca “o adamda birşeylerin yanlış olduğunu biliyordum ama kaale almadım çünkü çok etkileyiciydi” diyorlar.

Eğer birisi ile birşey yapmayı düşünüyorsanız – ortak kurucu, çalışan, yatırımcı, satın alıcı, ve onlar hakkında şüpheniz varsa, sezinize güvenin. Eğer birisi güvenilmez, sahte veya adi gözüküyorsa, bunu kaale alın.

Bu kendinizi düşünmenizin işe yaradığı durumlardan biri. Emin olmak için gerçekten de sevdiğiniz ve uzun zamandan beri tanıdığınız insanlarla çalışın.

Uzmanlık

İkinci alışkanlık dışı gelen nokta girişimlerde başarılı olmak için girişimlerde uzman olmanız gerekmiyor. Girişimlerde başarılı olmak için ihtiyacınız olan girişimlerde uzmanlık değil, kullancılarınızda ve onlar için çözdüğünüz sorunda uzmanlık. Mark Zuckerberg Facebook’ta başarı olmasının sebebi girişimler de uzman olması değildi. Girişimlerde çok kötü olmasına rağmen başarılı oldu çünkü kullanıcılarını çok iyi anladı.

Çoğunuz bir melek yatırım almanın ayrıntılarını bilmiyorsunuz ve bu yüzden kötü hissediyorsanız, hissetmeyin. Bu ihtiyacınız olduğu zaman öğrenebileceğiniz ve işiniz bittikten sonra unutabileceğiniz birşey.

Aslında şöyle bir endişem var, insanların girişimlerin ayrıntılarını öğrenmeleri gerekli değil, hatta biraz tehlikeli. Eğer çevirilebilir borcu, iş anlaşmaları ve (Allah korusun) FF tipi hisseler ile alakalı herşeyi bilen bir lisans öğrencisiyle tanışsam, “işte zamanının önünde bir öğrenci” diye düşünmezdim. Alarm zilleri çalardı. Çünkü genç kurucuların girişimlerini başlatırken yaptıkları hataların özelliklerinden biri de girişim kurmaya odaklanıyorlar. İyi bir fikirle ortaya çıkıyorlar, iyi bir değerlemede sermaye arttırıyorlar, güzel bir ofis kiralıyorlar ve bir sürü insanı işe alıyorlar. Ondan sonraki adım ise, güzel bir ofis kiraladıktan ve bir sürü arkadaşlarını işe aldıktan sonra ne kadar sıçmış olduklarının farkına varmak. Çünkü bir girişim kurmanın bütün dıştan gözüken şekillerini taklit ederlerken çok gerekli bir şeyi unuttular, ki bu insanların istediği birşeyi yapmak.

Oyun

Bunun olduğunu o kadar çok gördük ki, bunun için bir isim uydurduk: Evcilik oynamak. Sonra niye olduğunu anladım. Genç kurucuların girişim kurmanın şekillerinden geçmelerinin sebebi bütün hayatları boyunca bunun için eğitilmiş olmaları. Üniversiteye girmek için gerekli olanları düşünün. Sınıf dışı faaliyetler, yapıldı. Üniversite derslerinde bile, yaptığınız işin çoğunluğu tur atmak gibi suni birşey.

Burada eğitim sistemini böyle olduğu için eleştirmiyorum. Kaçınmaz olarak, birşeyi öğrenmek için yaptığınız çalışmada birazcık sahtelik olacak. Ve insanların performanslarını ölçerseniz, onlar da farktan yararlanacaklar. Bir nebze ölçtüğünüz sahteliğin ürünü.

İtiraf ediyorum, bunu üniversite’de ben de yaptım. Birçok derste sadece 20 veya 30 fikirden soru gelebileceğini farkettim. Onun için sınavlara hazırlanırken okutulan (çok istisnai durumlar var) konuları çalışmak yerine hangi soruların gelebileceğini tahmin etmeye çalışıyordum ve cevaplarını önceden hazırlıyordum. Benim için sınav hangi sorularımın sınavda çıkacağıydı. Bir oyun gibiydi.

Onun için bütün hayatları boyunca bunun için eğitilen genç kurucuların girişim kurar kurmaz böyle şeyleri araması şaşırtıcı değil. Madem ki bir girişimin başarı ölçüsü sermaye bulmak (başka bir hatalı düşünce), yatırımcıları ikna etmenin için gereken numaraları soruyorlar. Ve onlara şöyle diyoruz atırımcıları ikna etmenin en iyi yolu iyi birşeyler yapan bir girişim başlatmak, yani hızlı büyümek ve bunu yatırımcılara söylemek. Sonra, tamam deyip, peki hızlı büyümek için numaralar nedir diye soruyorlar. Sadece insanların insanların istediği birşeyi yapmak olduğunu söylüyoruz.

YC ortakları ve kurucular arasındaki bir çok konuşma kurucuların ben “bunu nasıl” demesiyle başlıyor ve ortağın “sadece” cevabı ile bitiyor.

Niye bu kadar karışık yapıyorlar? Sebebi, farkına vardım, o kısa yolu arıyorlar.

Onun için bu da girişimler hakkındaki 3. alışageldik aksi nokta: girişimi kurarken sistem ile oynamak sona eriyor. Belki büyük bir şirkette çalışsanız hala sistemi kullanabilirsiniz. Şirketin ne kadar kötü olduğuna bağlı olarak doğru kişiye yalakalık yaparak başarılı olabilirsiniz [3] Ama girişimlerde bu çalışmıyor, kandıracağınız bir patron yok. Sadece kullanıcılar var ve kullanıcıların umrunda olan tek şey  ürününüzün onların istediği şeyi yapıp yapmadığı. Girişimler fizik gibi duygusuzdurlar. İnsanların istediği birşeyinizin olması lazım ve bunu yaptığınız kadar başarılı oluyorsunuz.

Tehlikeli olan yatırımcıları bir noktaya kadar kandırabilmesi. Gerçekten de ne konuştuğunuzu çok iyi biliyormuş gibi yaparsanız, yatırımcıları 1 veya 2 yatırım turu kandırabilirsiniz. Ama sizin menfaatinize aykırı. Nihayetinde şirket batmaya mahkum. Tek yaptığınız çökerken kendi zamanınızı harcamanız.

Onun için, kısayol aramayın. Girişimlerde de kısa yollar var, her alanda olduğu gibi. Ama onların önemi, gerçek sorunu çözmekten katlarca düşük. Sermaye arttırımdan hiç birşey anlamayan ama kullanıcıların gerçekten de çok sevdiği yapan birisi sermaye arttırımı ile ilgili herşeyi bilen, ama düz kullanım grafiği olan birisine nazaran daha rahat sermaye arttırımı yapar. Ve daha da önemli, kullanıcıların sevdiği birşey yapan kurucu, sermaye arttırımından sonra başarılı olacak.

Aslında bir mana da bu kötü bir haber çünkü en kuvvetli silahlarınızın birinden mahrumsunuz. Bence girişimlerde numaraların işe yaramaması heyacan verici. Dünyanın bazı yerlerinde iyi iş yaparak kazanbilmek heyecan verici. Okulda veya büyük şirketlerde olduğu gibi,  gereksiz şeylere vakit harcasanız veya harcayanlara kaybetseniz dünyanın ne kadar kötü olabileceğini bir hayal edin. [3] Eğer ki üniversitede dünyanın belli kısımlarında sistemi kullanmanın daha az işe yaradığını veya hiç işe yaramadığını bilsem çok sevinirdim.

Geleceğinizi planlarken bunu mutlaka düşünmelisiniz. Her çeşit işte nasıl kazanılır ve böyle yaparak ne kazanırsınız? [4]

Tüketici

Bu da bizi 4. Alışkanlık dışı noktamıza getiriyor. Girişimler çok tüketicidir. Eğer bir girişim başlatırsanız, hayatınızda tahmin edemeyeceğiniz kadar yer alacaktır. Ve başarılı olursa, hayatınızın uzun bir zamanını kapsayacaktır. En azından bir kaç sene, 10 sene veya çalışma hayatınızın geri kalan kısmı. Gerçekten de burada, bir fırsat maliyeti var.

Size Larry Page’in arzu edilen bir hayatı olduğu gibi gözükür ama hayatının bazı kısımları gerçekten arzu edici değil. 25 yaşında koşabildiği kadar hızlı koşmaya başladı ve hala dinlenmek için durmadı. Hergün Google imparatorluğunda sadece imparatorun çözebileceği sorunlar oluyor. Ve o da, imparator olarak, bunları çözmek zorunda. Bir hafta tatile çıksa bile, bir sürü pislik birikiyor. Ve bunları hiç söylenmeden çözmeli çünkü şirketin babası olarak asla zayıflık veya korku gösteremez. Ve ğer milyarderseniz ve zor bir hayattan bahsederseniz, sıfırın altına sempati görürsünüz. Bu da değişik bir yan etki, başarılı bir girişimin kurucusunun zorlukları bu işi yapanlar dışındakilerden saklanmış.

Y combinator bugüne kadar büyük sayılabilecek birkaç başarıya para koydu. Ve bunların her birinde kurucular aynı şeyi söylüyor. Hiç kolaylaşmıyor. Problemlerin şekli değişiyor. Mesela apartman dairenizdeki bozuk klima yerine Londra’daki yeni ofisinizin yapılışındaki gecikme sorunları ile uğraşıyorsunuz. Ama toplam endişe miktarı asla azalmıyor hatta, artıyor.

Başarılı bir girişimi başlatmak çocuk sahibi olmaya benziyor, bir düğmeye basıyorsunuz ve bütün hayatınızı değiştiriyor. Gerçekten de dünyada en güzel şeylerden biri çocuk sahibi olsa da, çocuk sahibi olmadan önce ve sonra daha kolayca yapacağınız bir sürü şey var. Birçoğu da sizi daha iyi bir ebeveyin yapacak. Zengin ülkelerin çoğunda olduğu gibi siz de butona tıklamayı birazcık geciktirebilirsiniz.

Girişimleri başlatmaya gelirsek, bir çok insan bunu üniversiteyken yapmaları gerektiğini düşünüyorlar. Siz çılgın mısınız? Ve üniversiteler ne düşünüyorlar? Öğrenciler doğum kontrolü hapı alsınlar diye ellerinden geleni yapıyorlar. Ama sağda solda, girişimcilik programları ve girişim kuluçka merkezleri başlatıyorlar.

Adil olmak gerekirse, üniversiteler buna zorlanıyorlar. Gelen birçok öğrenci girişimlerle ilgileniyor. Üniversiteler, yazılı olmasa da, en azından sizi kariyeriniz için hazırlamalı. Onun için, girişimlere ilgi duyuyorsanız, üniversitelerin size girişimleri öğretmeleri gerekiyor. Ve yapmazlarsa, belki bunu yapan diğer üniversitelere başvuranları kaptıracaklar.

Peki, üniversiteler girişimleri öğretebilirler mi? Evet ve hayır. Açıkladığım gibi, size girişimleri öğretebilirler, ama bilmeniz gereken bu değil. Şirketi başlatana kadar da bunları öğrenemezsiniz [5]. Yani bir girişimi başlatmayı sadece yaparak öğrenebilirsiniz. Onun için bunu şimdi açıkladığım sebepten dolayı üniversite de yapamazsınız çünkü girişimler bütün hayatınızı ele geçiriyor. Kağıt üzerinde öğrenci olabilirsiniz, ama bu bile uzun sürmez. [6]

Bu ikilemde hangi yolu seçmelisiniz? Gerçek bir öğrenci olup girişim başlatmamak veya gerçek bir girişim başlatıp ve öğrenci olmamak. Buna sizin için cevap verebilirim. Üniversitedeyken girişim başlatmayın. Nasıl bir girişim başlatılır aslında sizin hayatta çözmeye çalıştığınız daha büyük bir sorunun alt kümesi: Nasıl iyi bir hayat yaşanır. Bir çok hırslı insan için iyi bir hayatın parçası olabilir, ama 20 bunun için uygun zaman değil. Bir girişim kurmak çok agresif bir şekilde tek bir uzmanlığa yoğunlaşma. 20’li yaşlarında bir çok insan farklı alanları taramalı.

Sadece 20’lerinizde yapabiliceğiniz ve bundan önce veya sonra daha iyi yapamayacağınız şeyler var, mesela hiçbir kazancı olmayacak bir projeye atlamak gibi veya çok ucuza herhangi bir zaman kısıtlaması olmadan seyahat etmek gibi. Çok hırslı olmayanlar için bu durum başlamayı engelleyebilir. Ama hırslı olanlar için, gerçekten de değerli bir keşif gibi. 20’nizde bir şirket başlatırsanız ve yeteri kadar başarılıysanız, bir daha asla yapamayacaksınız. [7]

Mark Zuckerberg asla yabancı bir ülkede öylesine takılamayacak. Sizin yapamayacağınız şeyleri o yapabilir, yabancı ülkelere uçak kaldırmak gibi. Ama başarı onun hayatından birçok hoş süprizi de aldı. Onun Facebook’u yönettiği kadar, Facebook’da onu yönetiyor. Hayatınızın çalışması olarak kabul ettiğiniz bir projenin başında olmak güzel olsa da, özellikle erken yaşlarda hoş süprizlerin de avantajları var. Size hayatınızın çalışmasını seçmeniz için daha çok seçenek veriyor.

Burada kaybedilen birşey de yok. 20 yaşında şirket başlatmazsanız, herhangi birşeyden ödün vermiyorsunuz, çünkü beklerseniz muhtemelen daha başarılı olacaksınız. İstisnai bir durumda, astronomik olarak istisnai bir durumda, hem 20 yaşında olup hem de yanda yaptığınız proje Facebook gibi büyürse. O zaman bunu devim ettirme veya ettirmeme seçeneği var, ve belki o zaman devam ettirmek daha mantıklı. Ama genelde girişimler kurucular onları uçururlarsa uçuyorlar. Bunu 20 yaşında yapmak gereksiz yere salaklık.

Denemek

Bunu her yaşta yapabilir misiniz? Farkındayım, girişimi başlatmayı biraz zor gösterdim. Yapamadıysam, tekrar deneyim. Bir girişim başlatmak gerçekten de çok zor. Çok zorsa ne olacak? Bu mücadeleye hazır olup olmadığınızı nereden bileceksiniz?

Cevap 5. alışkanlık dışı nokta. Söyleyemezsiniz. Hayatınız, şu ana kadar, geleceğiniz nasıl olabilir ile bilgili biraz fikir verdi, bir matematikçi olmak istediyseniz, veya profesyonel bir amerikan futbolu oyuncusu. Ama çok garip bir hayatınız olmadıysa, aslında, siz bir girişim başlatmak gibi birşey daha yapmadınız. Girişimi başlatmak sizi çok değiştirecek. Onun için, tahmin etmeye çalıştığınız sadece ne olduğunuz değil ama ne olabileceğiniz ve bunun kimin yapacağı?

Son 9 senedir işim insanların başarılı girişim yapıp yapamayacaklarını tahmin etmekti. Gerçekten insanların ne kadar zeki olduklarını söylemek kolaydı ve bunu okuyan insanların çoğu zaten öyle. Zor kısmı ne kadar sıkı ve azimli olacaklarını ön görmekti. Muhtemelen şu noktada bunu benden daha fazla tecrübe etmiş başka birisi daha yok ve size bir uzmanın bunu ne kadar bilebileceğini söyleyebilirim: çok fazla değil. Her sınıfta hangi girişimin muazzam başarılı olabileceği konusunda açık fikirliydim.

Bazen kurucular bildiklerini düşündüler. Bazıları gelip Y combinator’de her işi takır takır yapacakları güveni ile geldiler, tıpkı geçmişte karşılaştıkları az ve kolay suni testler gibi. Bazıları geldiklerinde nasıl kabul olduklarına şaşırdılar ve umut ettiler ki bunu kimse keşfetmeyecek. Kurucuların en baştaki davranışları ile şirketlerin başarılı olma sonucu arasında neredeyse korelasyon yok.

Aynısının askeriyede de geçerli olduğunu okumuştum, kasıntı acemiler sessiz acemilere nazaran ileride daha dayanıklı olmuyorlar. Ve sebep aynı: bu dönemdeki testler insanların geçmiş zamanındaki testlerinden çok farklılar.

Eğer gerçekten de bir girişimi başlatmaktan ödünüz kopuyorsa, muhtemelen yapmamalısınız. Aksi takirde, sadece yapıp yapamayacağınızdan emin değilseniz, öğrenmenin tek yolu denemek. Ama şimdi değil.

Fikirler

Bir gün girişim başlatmak istiyorsanız, şimdi üniversitede ne yapıyorsunuz? Başlangıç için sadece 2 şeye ihtiyacınız var, bir fikir ve kurucu ortaklar. Bunların ikisini de elde etmek için yapılan aynı, bu da bizi 6. ve son alışkanlık dışı noktaya getiriyor. Girişim fikirlerini elde etmenin yolu, girişim fikirlerini düşünmemekten geçiyor.

Bunun için bir makale yazdım ve herşeyi burada tekrarlamayacağım. Ama bunun kısa hali eğer bilinçli bir şekilde girişim fikirlerini düşünmeye çalışırsanız, sadece kötü fikirleri değil ama, kötü ve kulağa hoş gelen fikirleri düşüneceksiniz. Bu da bunların kötü olduğunun farkına varana kadar zaman harcayacaksınız demek.

İyi girişim fikirleri bulmanın yolu bir adım geri atmak. Bilinçli olarak girişim fikirlerini düşünmeye çalışmak yerine, beyninizi bilinç altında girişim fikri oluşturan şekle çevirin. Öyle ki, o kadar bilinçsiz olabilir ki, en başta bunların girişim fikri olduğunun farkına bile varmıyorsunuz.

Bu sadece mümkün değil, Yahoo, Google, Facebook ve Apple hep böyle başlatıldı. Bu şirketlerin hiçbiri en başta şirket bile olmayacaklardı, sadece yan projelerdi. Neredeyse fikirlerin en iyileri yan bir proje olarak başlamak zorunda, çünkü öyle bir çizginin dışındakiler ki zihniniz bunu girişim fikri olarak reddedecek.

O zaman zihninizi bilinç dışı olarak girişim fikri olan bir zihne nasıl çeviriyorsunuz? 1, önemli olan şeyleri öğrenin. 2, sizi ilgilendiren sorunlarda çalışın. 3, beğendiğiniz ve saygı gösterdiğiniz insanlarla birlikte. 3. kısım bu arada ortak kurucularınızla fikirleri beraber bulduğunuz zaman.

İlk defa bu paragrafı yazdığımda, “önemli şeyleri öğrenin” yerine, “bir teknolojide iyi olun” diye yazdım. Ama bu reçete, yeterli olsa da, çok kısıtlı. Airbnb’den Brian Chesky ve Joe Gebbia ile ilgili özel olan şey onların teknoloji uzmanı olmamalarıydı. Sanat okuluna gittiler. Tasarımda uzmandılar ve bundan da önemli, insanları organize edip projeleri bitirmede çok iyiydiler. Onun için, illa teknoloji de olmanız gerekmiyor, sizi zorlayacak şeylerde çalıştığınız sürece.

Bunlar nasıl sorunlardır peki? Bunu genel olarak bakarak cevap vermek çok zor. Tarihte bir çok örnekte genç insanlar kimsenin çalışmadığı sorunları çözmeye çalışıyorlar. Onların ebeveyinleri onların önemli olmadığını düşündüler. Diğer tarafta, tarihte daha da fazla örnekte ebeveyinler çocuklarının zamanlarını boşa harcadıklarını düşündüler ve bu konuda haklıydılar. Gerçek bir konu hakkında çalıştığınızı nereden biliyorsunuz? [8]

Nasıl bildiğimi biliyorum. Gerçek sorunlar ilginçtir ve bu konuda biraz zevkime düşkünüm. Ben her zaman başka kimse ilgilenmese bile ilginç bulduğum şeyler üzerine çalışmayı isterim. Ve sıkıcı ve önemli olması gereken şeylerde çalışmak çok zor geliyor.

Benim hayatımda bir çok durumda birşeyleri ilgimi çektiği için yaptım. Ve sonra ileride bir şekilde işe de yaradılar. Y Combinator’ın kendisi de sadece ilginç bulduğum için yaptığım birşey. Bir türlü içimde bana yardım eden bir pusula var sanki. Ama başkalarının kafasında ne olduğunu bilmiyorum. Belki de bu konu hakkında düşünmemin sebebi gerçekten de ilginç fikirleri tanımaya yardım edecek bir kural bulmak.İlginç sorunlarla ilgileniyorsanız, ilginizi enerjinizle gidermeniz bir girişim için kendinizi en iyi hazırlama yöntemi. Bunun için belki de en iyi yaşama yöntemi. [9]

Genel olarak neyin ilginç bir sorun olduğunu söyleyemesem de, bunların alt kümeleri hakkında konuşabilirim. Teknolojiyi fraktallar gibi büyüyen birşey gibi düşünürseniz, ucundaki her nokta hareket ediyor, bu ilginç bir problemdir. Zihninizi girişim fikirlerinin bilinçsiz oluştuğu bir şekle çevirmenin garantili yolu kendinizi ilerleyen bir teknolojinin uç noktasına koyun, Paul Buchheit’in dediği gibi, “gelecekte yaşayın”. Ve oraya varınca, bazılarına esrarengiz ve ileri görüşlü gelen fikirler size çok net gözükecek. Bunların girişim fikirleri olduğunun farkına varmayabilirsiniz, ama olmaları gereken birşey olduğunu farkedince bileceksiniz.

Mesela, Harvard’dayken, 90’ların ortalarında, master programından arkadaşlarımdan, Robert ve Trevor, internet üzerinde ses yazılımını yazdı. Bir girişim olması amaçlanmamıştı. Hiç oluşturmaya da çalışmadı. Sadece Tayvan’daki kız arkadaşıyla uzun mesafe aramalarına para vermeden konuşmak istedi. Ağlarda uzman olduğu için de, ona sesi paketler haline çevirip Internet üzerinden göndermek çok bariz birşeymiş gibi gözüktü. Bununla hiç birşey yapmadı. Bunu bir girişime çevirmeye çalışmadı. Ama bütün iyi girişimler böyle oluşuyor.

Garip olarak da, üniversitede başarılı bir girişim kurucusu olmak için yapmanız gereken, böyle girişimciliğe mesleki şekilde yoğunlaşmış bir üniversite değil. Klasik eğitim için eğitimin üniversite versiyonu. Bir girişim kurmak istiyorsanız, üniversitede etkili şeyler öğrenmelisiniz. Gerçekten de fikri merakınız varsa, zaten bunu doğal olarak yaparsınız, sadece kendi eğilimlerinizi takip edersiniz. [10]

En iyi durumda, bir girişimi başlatmak merak için bir gizli amaç ve gizli amaçlarınızı sürecin en sonunda ortaya çıkarırsanız kendiniz için en iyisini yaparsınız.

İşte, genç girişim kurucu olacaklara en muazzam tavsiye iki kelimeye indirildi, sadece öğren.

 

Notlar:

[1] Bazı kurucular diğer kuruculara nazaran daha iyi dinliyorlar ve bu başarı tahmininde bir etken olabiliyor. YC sırasında Airbnb hakkında hatırladığım birşey de ne kadar dikkatli dinledikleriydi.
[2] Aslında, bu girişimleri mümkün kılan sebeplerden biri. Eğer büyük şirketler dahili verimsizliklerle dolu olmasalardı, daha etkin olur ve girişimler için daha az yer bırakırlardı.
[3] Bir girişimde bol bol şaşalı olmayıp ama gerçek olan işlerle uğraşmanız lazım.
[4] Eğer gerçekten de sistemi oynamayı biliyorsanız ne yapmalısınız? Yönetim danışmanlığı
[5] Şirketin kurulmuş olmasına gerek yok, ama çok kullanıcı gelmeye başlamışsa, siz farkında olsanız da olmasanız da şirket zaten başlamıştır.
[6] Aslında şirketlerin öğrencilere girişimleri öğretememesi garip gelmemeli çünkü iyi çalışan olmayı da öğretemiyorlar.
Üniversitelerin “öğretim” şekli bu sorunu şirketler staj aracılığı ile paslamak. Ama bunu girişimler için yapamazsınız çünkü öğrenci başarılı olursa, geri gelmez.
[7] Charles Darwin 22 yaşındayken HMS Beagle gemisinde seyahet etmeye çağrıldı. Ailesini telaşlandıracak kadar boştu ki, bunu kabul edebildi. Kabul etmese, ismini bile bilmeyecektik.
[8] Bazen aileler bu konu hakkında çok muhafazakar olabiliyorlar. Bazıları için önemli sorun sadece tıp fakültesine gitmek olabiliyor.
[9] İlginç fikirleri sevip sevmediğinizi anlamak için bir kural buldum: Bilinen sıkıcı fikirlere dayanabiliyor musunuz? Edebiyat teorisine veya orta düzey yönetici olarak çalışmaya dayanabiliyor musunuz?
[10] Aslında amacınız bir girişim başlatmak ise, geçmişteki nesillere nazaran daha sıkı bir şekilde serbest eğitim kavramını takip edebilirsiniz. Geçmişte öğrenciler üniversite’den sonra iş bulmaya yoğunlaşırlardı, aldıkları derslerin bir işverene ne manaya gelebileceği konusunu çok düşünmezlerdi. Hatta not ortalaması düşmesin diye zor bir ders almazlardı. İyi haber: kullanıcılar sizin not ortalamanıza bakmıyorlar! Hiçbir yatırımcının taktığını da duymadım. Y kombinatör’de aldığınız dersleri ve notlarınızı sormuyor.

Sam Altman’a, Paul Buchheit’e, John Collison’a, Patrick Collison’a, Jessica Livingston’a, Robert Morris’e, Geoff Ralston’a ve Fred Wilson’a bu taslağı okudukları için teşekkür ederim.

 

Startup Class 2 – Takım ve İcraat

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

2. Dersin konuşmacısı Sam Altman

Sam Altman, şu anda Y combinator’un başkanı (Y combinator dünyadaki bütün hızlandırma programlarının toplamından daha fazla değer oluşturuyor) Y Combinator’den önce Loopt adlı bir yer bazlı sosyal ağın kurucusu ve CEO’suydu.

Konuşma başlıkları şöyle:
– Ortağınız çok iyi tanıdığınız olmalı. Rastgele bir ortak sakın seçmeyin. Çok iyi tanıdığınız birisi olmalı ki, gün gelince kötü şeyler olmasın.
– İşe mümkün olduğu kadar birisini almayın, kesinkez zorunlu olduğunuzda birini alın ama o da ortak kurucunuz gibi tanıdık olmalı. Çünkü ondan sonra alınacaklar hep onun gibi olacaklar
– Takım ve İcra sadece ürün başarılı ise geçerli, ürün başarısız ise, önce ürünü başarılı kılın, ondan sonra buraya gelin.

Startup Class 1 – Fikir ve Ürün

Toplam 20 serilik olan bu dersin sayfasına buradan gidebilir ve ayrıntıları görebilirsiniz. Yukarıdaki video Türkçe altyazı ile de seyredebilirsiniz (sağ alt köşede CC’nin yanındaki çarka basıp, Turkish – via Dotsub’ı seçiyorsunuz. Çıkmazsa bir kez de CC’ye basınız).

1. Dersin konuşmacıları Sam Altman ve Dustin Moskovitz

Sam Altman, şu anda Y combinator’un başkanı (Y combinator dünyadaki bütün hızlandırma programlarının toplamından daha fazla değer oluşturuyor) Y Combinator’den önce Loopt adlı bir yer bazlı sosyal ağın kurucusu ve CEO’suydu.

Dustin Moskovitz Facebook’un kurucularından. Facebook’tan sonra da Asana’yı kurdu.

Konuşmanın ana başlıkları şöyle:
– Girişim için en baştaki önemli şey fikir, kötü fikir hala kötü bir fikir. Fikirden sonra ürün geliyor, eğer ürününüz iyi değilse (yani insanlar kullanmaya devam etmiyorlarsa, sevmiyorlarsa) bundan sonraki adımların bir önemi yok.
– Niye girişim kurmak istediğinizi iyice düşünün çünkü büyük firmalarda çalışarak çok daha fazla etki yapıp, çok daha fazla para kazanabilirsiniz ve daha az baş ağrınız olabilir.
– Facebook kurulurken yaşananlara bir kaç gerçek foto ile bakış var.